Regulacja EMIR nakłada na przedsiębiorców będących kontrahentami finansowymi, jak i niefinansowymi w rozumieniu tego rozporządzenia szereg obowiązków związanych z zawieraniem transakcji pochodnych ramach obrotu poza rynkiem regulowanym (rynek OTC /over the counter).
EMIR stosuje się do przedsiębiorstw mających siedzibę w Unii Europejskiej, przy czym EMIR różnicuje wymogi dla poszczególnych podmiotów w zależności od kategorii, do jakiej dany przedsiębiorca należy zgodnie z EMIR. Przedsiębiorstwa podlegające EMIR łącznie zwane są dalej Kontrahentami.
EMIR dzieli przedsiębiorstwa na następujące kategorie:
Rozporządzenie EMIR wprowadza m.in. następujące obowiązki, opisane poniżej:
Rozporządzenie EMIR wprowadza obowiązek wprowadzenia odpowiednich procedur i uzgodnień służących ocenie, monitorowaniu i ograniczaniu ryzyka operacyjnego i kredytowego Kontrahenta.
Wyżej wskazany obowiązek został doprecyzowany Rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 149/2013, który wprowadza szczegółowe standardy techniczne dotyczące m.in. ww. Procedur.
Terminowe potwierdzanie transakcji
Potwierdzenie zawarcia transakcji pochodnej musi zostać przekazane w terminie nie dłuższym niż określonym w regulacji EMIR. Regulacja przewiduje następujące terminy na potwierdzenie transakcji:
Uzgadnianie portfeli transakcji pochodnych
Kontrahenci zawierający transakcje pochodne zobowiązani są posiadać procedury dokonywania okresowego uzgadniania portfeli transakcji pochodnych. Uzgadnianie portfeli obejmuje najważniejsze warunki transakcji, które identyfikują każdy poszczególny kontrakt pochodny będący przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, i obejmuje co najmniej wycenę przypisaną każdemu kontraktowi.
Kompresja portfela
Kontrahenci posiadający ponad 500 otwartych i nierozliczonych transakcji pochodnych mają obowiązek posiadania procedur dotyczących sprawdzania regularnie, co najmniej dwa razy w roku możliwości dokonania kompresji portfela w celu zmniejszenia ich ryzyka kredytowego. Zgodnie z Rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 149/2013 Kontrahenci muszą być w stanie przedstawić właściwemu organowi nadzoru racjonalne wyjaśnienia swojej oceny, zgodnie z którą nie należy przeprowadzać kompresji portfela.
Rozstrzyganie sporów Kontrahenci, którzy zawierają pomiędzy sobą kontrakty pochodne będące przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, powinni posiadać procedury związane z rozwiązywaniem sporów dotyczących uznania kontraktu, wycen lub wymiany zabezpieczeń. Kontrahenci finansowi zgłaszają właściwemu organowi nadzoru wszelkie spory pomiędzy kontrahentami dotyczące kontraktu pochodnego, jego wyceny lub wymiany zabezpieczenia, których kwota lub wartość przewyższa 15 mln EUR i które pozostają nierozstrzygnięcie przez co najmniej 15 dni roboczych.
Codzienne dokonywanie wyceny aktywnych kontraktów według wartości rynkowej
Kontrahenci FC i NFC+ mają obowiązek dokonywania codziennych wycen transakcji pochodnych w oparciu o kwotowania rynkowe lub o ile nie jest to możliwe, w oparciu o model.
Obowiązek rozliczania wybranych kontraktów pochodnych OTC przez kontrahenta centralnego
Niektóre typy transakcji pochodnych zawierane poza rynkiem regulowanym będą podlegały obowiązkowemu rozliczaniu przez tzw. kontrahentów centralnych (CCP).
Obowiązek rozliczania przez kontrahenta centralnego dotyczy klas instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, określonych w:
Rozporządzenia te wskazuje różne klasy instrumentów pochodnych podlegającym obowiązkowi rozliczenia. Zalicza się do nich: swapy stóp procentowych stałych do zmiennych, kontrakty terminowe na stopę procentową, swapy bazowe, jednodniowe transakcje swap na rynku międzybankowym oraz europejskie nietranszowane indeksowane swapy ryzyka kredytowego.
ESMA prowadzi także publiczny rejestr wskazujący, klasy instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym podlegające obowiązkowi rozliczania, z którym można zapoznać się: tutaj.
Próg rozliczeniowy to wartość ustalana według klasy instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym. Dla celów obowiązku rozliczania próg ten wynosi:
Obowiązek zgłaszania do Repozytorium Transakcji
Zgodnie z EMIR Kontrahenci mają obowiązek prowadzenia ewidencji wszystkich zawartych przez siebie kontraktów pochodnych oraz wszelkich zmian przez co najmniej pięć lat od daty rozwiązania kontraktu.
Ponadto Kontrahenci zobowiązani są do zgłaszania do repozytorium transakcji szczegółowych informacji na temat każdego zawartego przez siebie kontraktu pochodnego oraz na temat wszelkich zmian lub rozwiązania tego kontraktu. Dane powinny być przekazane nie później niż w dniu roboczym następującym po zawarciu, zmianie lub rozwiązaniu kontraktu pochodnego.
Obowiązek zgłaszania do repozytorium transakcji ma zastosowanie do kontraktów pochodnych, które:
W przypadku zawarcia przez Bank z NFC- kontraktu pochodnego będącego przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym - Bank realizuje ten obowiązek w imieniu obu kontrahentów. Klient taki ma także prawo wykonywać zgłaszanie transakcji pochodnych samodzielnie natomiast w takim przypadku powinien niezwłocznie poinformować o tym Bank.
Zgłaszanie transakcji pochodnych może być dokonywane indywidualnie przez każdą ze stron transakcji lub też może być delegowane do innego podmiotu t.j. drugiej strony transakcji lub podmiotu trzeciego.
Bank oferuje swoim klientom usługę polegającą na zgłaszaniu do repozytorium transakcji szczegółowych informacji na temat transakcji pochodnych zawartych pomiędzy klientem a Bankiem. Usługa ta świadczona jest na podstawie właściwej umowy produktowej lub oddzielnej umowy dotyczącej delegowania raportowania, która zapewnia Bankowi także dostęp do informacji oraz danych, których Bank potrzebuje do wypełnienia obowiązku zgłaszania za Klienta.
Bank wykonuje obowiązek zgłaszania do repozytorium transakcji: KDPW_TR prowadzony przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A.
Obowiązek rozliczania i posiadania stałego rachunku w CCP z UE
Obowiązek posiadania stałego rachunku w CCP z UE oraz obowiązek rozliczania reprezentatywnej liczby transakcji w określonych kontraktach pochodnych za pośrednictwem tego CCP. Kontrahenci finansowi oraz kontrahenci niefinansowi, którzy w dniu 24 grudnia 2024 r. podlegali obowiązkowi rozliczania kontraktów pochodnych OTC przez kontrahenta centralnego lub zaczną od tego momentu podlegać temu obowiązkowi, którzy przekraczają skonsolidowany na poziomie grupy próg rozliczania przez tego kontrahenta lub przez inne podmioty w ramach grupy do której należy ten kontrahent (z wyłączeniem transakcji wewnątrzgrupowych) w dowolnej z następujących kategorii kontraktów pochodnych: (i) instrumenty pochodne na stopę procentową denominowane w euro lub w złotych polskich; lub (ii) instrumenty pochodne na krótkoterminową stopę procentową denominowane w euro (dalej zwane „Określone Kontrakty Pochodne”) – zobowiązani są posiadać co najmniej jeden stały rachunek w CCP z UE świadczący usługi rozliczeniowe dotyczące Określonych Kontraktów Pochodnych oraz muszą rozliczać za pośrednictwem tego aktywnego rachunku co najmniej reprezentatywną liczbę transakcji.
Kontrahent, który podlega obowiązkowi posiadania aktywnego rachunku zobowiązany jest do powiadomienia o tym ESMA i odpowiedni właściwy organ nadzoru oraz zobowiązany jest założyć taki aktywny rachunek w terminie sześciu miesięcy od momentu podlegania temu obowiązkowi.
Kontrahenci, którzy podlegają obowiązkowi posiadania stałego rachunku w CCP z UE oraz obowiązkowi rozliczania reprezentatywnej liczby transakcji za pośrednictwem tego CPP dbają o spełnienie wszystkich następujących wymogów:
a) rachunek jest stale operacyjny, w tym istnieje dokumentacja prawna, łączność informatyczna i wewnętrzne procedury związane z rachunkiem;
b) kontrahent dysponuje systemami i zasobami, dzięki którym jest operacyjnie zdolny do korzystania z rachunku, nawet w krótkim czasie po uprzedzeniu, na potrzeby dużych wolumenów kontraktów pochodnych, przez cały czas oraz jest zdolny do przyjęcia w krótkim czasie dużego przepływu transakcji z pozycji utrzymywanych w ramach usługi rozliczeniowej o istotnym znaczeniu systemowym;
c) wszystkie nowe transakcje danego kontrahenta w Określonych Kontraktach Pochodnych mogą być rozliczane na tym rachunku przez cały czas;
d) kontrahent rozlicza na aktywnym rachunku transakcje, które są reprezentatywne dla Określonych Kontraktów Pochodnych, rozliczanych w ramach usługi rozliczeniowej o istotnym znaczeniu systemowym w odpowiednim okresie odniesienia (obowiązek rozliczania reprezentatywnej liczby transakcji za pośrednictwem CCP z UE).
Obowiązek rozliczania reprezentatywnej liczby transakcji za pośrednictwem CCP z UE nie ma zastosowania do kontrahentów, w przypadku których wartość nominalna nierozliczonych Określonych Kontraktów Pochodnych podlegających obowiązkowi rozliczenia, nie przekracza 6 mld EUR.
Obowiązek posiadania kodu LEI przez Kontrahentów
Kod LEI (Legal Entity Identifier), to niepowtarzalny numer identyfikujący podmioty będące stronami transakcji zawieranych na rynkach finansowych. Kody LEI nadawane są uczestnikom rynku na całym świecie przez sieć Lokalnych Jednostek Operacyjnych (Local Operating Unit - LOU), zintegrowanych w ramach globalnego systemu i umożliwią ocenę ryzyka kredytowego generowanego przez instytucjonalne podmioty finansowe i niefinansowe w skali globalnej.
Kod LEI nadawany jest w Polsce m.in. przez KDPW S.A. Szczegółowe informacje na temat sposobu uzyskania kodu LEI w KDPW S.A. można znaleźć: tutaj.
Kod LEI podlega cyklicznemu odnowieniu. Aby Bank mógł wykonać obowiązek zgłaszania do repozytorium transakcji - klienci muszą posiadać nadany i ważny kod LEI. W przypadku gdy klient nie posiada aktualnego kodu LEI – Bank może być zmuszony do odmowy zawarcia transakcji pochodnej.
Informacje o podmiotach wydających numery LEI znajdują się: tutaj.
Strona ESMA dedykowana EMIR: można znaleźć: tutaj
Wytyczne cenowe dla usług rozliczeniowych w KDPW_CCP (obrót zorganizowany) - dokument w języku angielskim - można znaleźć: tutaj
Segregacja aktywów i kont dla usług rozliczeniowych w KDPW_CCP (obrót zorganizowany) - dokument w języku angielskim - można znaleźć: tutaj
ESMA Questions and Answers; Implementation of the Regulation (EU) No 648/2012 on OTC derivatives, central counterparties and trade repositories (EMIR); wersja 2-02-2024/ - można znaleźć: tutaj
Od 1 stycznia 2024 r. ESMA publikuje pytania i odpowiedzi dotyczące m.in. EMIR na dedykowanej stronie internetowej – którą można znaleźć: tutaj.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 648/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji – można znaleźć: tutaj
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 149/2013 z dnia 19 grudnia 2012 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 w odniesieniu do regulacyjnych standardów technicznych dotyczących pośrednich uzgodnień rozliczeniowych, obowiązku rozliczania, rejestru publicznego, dostępu do systemu obrotu, kontrahentów niefinansowych, technik ograniczania ryzyka związanego z kontraktami pochodnymi będącymi przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, które nie są rozliczane przez kontrahenta centralnego – można znaleźć: tutaj
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/1860 z dnia 10 czerwca 2022 r. ustanawiające, na potrzeby stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012, wykonawcze standardy techniczne w odniesieniu do standardów, formatów, częstotliwości i metod oraz zasad dokonywania zgłoszeń – można znaleźć: tutaj.
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2022/1855 z dnia 10 czerwca 2022 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 w odniesieniu do regulacyjnych standardów technicznych określających minimalny poziom szczegółowości danych podlegających zgłoszeniu repozytoriom transakcji oraz rodzaj zgłoszeń, które należy stosować – można znaleźć: tutaj.
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/305 z dnia 29 października 2025 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 w odniesieniu do regulacyjnych standardów technicznych określających warunki operacyjne, obowiązek reprezentatywności i wymogi dotyczące zgłaszania związane z wymogiem posiadania aktywnego rachunku – można znaleźć: tutaj.
Niniejszy materiał dedykowany jest wyłącznie do Klientów lub potencjalnych Klientów niebędących konsumentami w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ma on charakter wyłącznie informacyjny i w żadnym wypadku nie może być traktowany jako wiążące zobowiązanie jakiejkolwiek osoby, w tym Banku Handlowego w Warszawie S.A. (dalej "Bank Handlowy"), z jakiegokolwiek tytułu, w tym również w odniesieniu do poprawności bądź kompletności zawartych w nim informacji. Jakakolwiek odpowiedzialność Banku Handlowego, jego Zarządu, pracowników, współpracowników, agentów w związku z niniejszym materiałem i zawartymi w nim informacjami jest wyłączona. Niniejszy materiał nie tworzy jakichkolwiek zobowiązań po żadnej ze stron w odniesieniu do zawarcia, konsekwencji zawarcia lub obowiązków wynikających z zawarcia transakcji opisywanych w niniejszym materiale. Niniejszy materiał nie stanowi porady ani rekomendacji dotyczącej zasad spełnienia obowiązków nałożonych regulacją EMIR.
Klient nie powinien podejmować żadnych decyzji dotyczących wykonania obowiązków wynikających z regulacji EMIR wyłącznie na podstawie niniejszego materiału bez dokonania własnych analiz. Bank Handlowy rekomenduje zasięgnięcie przez Klienta niezależnych, profesjonalnych porad doradców, w tym doradców prawnych. Decyzje w przedmiocie zawarcia z Bankiem Handlowym transakcji, w tym również momentu jej zawarcia, zasad zgłaszania transakcji do repozytorium transakcji oraz spełnienia innych obowiązków nałożonych regulacjami EMIR, Klient podejmuje w sposób samodzielny i niezależny od Banku Handlowego.
Bank Handlowy nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ww. decyzje Klienta i ich skutki, w szczególności za poniesione przez Klienta szkody (w szczególności poniesione straty, utracone korzyści i nałożone na Klienta kary finansowe).
Powyższa informacja uwzględnia stan prawny na dzień 20/04/2026 r.