Przejdź do treści

Regulacja EMIR

Regulacja EMIR nakłada na przedsiębiorców będących kontrahentami finansowymi, jak i niefinansowymi w rozumieniu tego rozporządzenia szereg obowiązków związanych z zawieraniem transakcji pochodnych, a w szczególności transakcji zawieranych na rynku OTC (Over The Counter).

trade-hero

Regulacja EMIR

Regulacja EMIR (ang. European Market Infrastructure Regulation) oznacza Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej nr 648/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji oraz pozostałe rozporządzenia wykonawcze do tego rozporządzenia w tym w szczególności Rozporządzenie wykonawcze Komisji Europejskiej nr 1247/2012 z dnia 19 grudnia 2012 r. i Rozporządzenie delegowane Komisji Europejskiej nr 148/2013 z dnia 19 grudnia 2012 r.

Regulacje EMIR zostały przyjęte w formie rozporządzeń unijnych, co oznacza, że wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich Unii Europejskiej nie wymagając implementacji do krajowego ustawodawstwa.

EMIR stosuje się do przedsiębiorstw mających siedzibę w Unii Europejskiej, przy czym EMIR różnicuje wymogi dla poszczególnych podmiotów w zależności od kategorii, do jakiej dany przedsiębiorca należy zgodnie z EMIR. Przedsiębiorstwa podlegające EMIR łącznie zwane są dalej Kontrahentami.

EMIR dzieli przedsiębiorstwa na następujące kategorie:

  • Kontrahenci finansowi (FC) - oznaczają firmę inwestycyjną, której udzielono zezwolenia zgodnie z dyrektywą 2014/65/UE, instytucje kredytowe, której udzielono zezwolenia zgodnie z dyrektywą 2013/36/UE, zakłady ubezpieczeń lub zakład reasekuracji, którym udzielono zezwolenia zgodnie z dyrektywą 2009/138/WE, UCITS i w stosownych przypadkach, jego spółkę zarządzającą, którym udzielono zezwolenia zgodnie z dyrektywą 2009/65/WE chyba, że dane UCITS ustanawia się wyłącznie dla celów obsługi co najmniej jednego pracowniczego planu nabycia udziałów, instytucje pracowniczych programów emerytalnych (IORP) zdefiniowaną w art. 6 pkt 1 dyrektywy 2016/2341, alternatywny fundusz inwestycyjny (AFI) zdefiniowany w art. 4 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2011/61/UE, który ma siedzibę w Unii albo który jest zarządzany przez zarządzającego alternatywnym funduszem inwestycyjnym (ZAFI) posiadającego zezwolenie lub zarejestrowanego zgodnie z tą dyrektywą 2011/61/UE, chyba że dany AFI ustanawia się wyłącznie do celów obsługi co najmniej jednego pracowniczego planu nabycia udziałów lub gdy dany AFI jest podmiotem specjalnego przeznaczenia utworzonym do celów sekurytyzacji, o którym mowa w art. 2 ust. 3 lit. g) dyrektywy 2011/61/UE, oraz, w stosownych przypadkach, jego ZAFI mający siedzibę w Unii, centralny depozyt papierów wartościowych, któremu udzielono zezwolenia zgodnie z rozporządzeniem 909/2014.

    Kontrahenci finansowi, którzy w wyniku obliczeń przekraczają jeden lub więcej progów wiążących się z obowiązkiem rozliczania lub gdy nie dokonują obliczeń, zobowiązani są do niezwłocznego poinformowania ESMA, właściwego organu nadzoru oraz w zależności od rodzaju podpisanej umowy, Banku Handlowego w Warszawie S.A. o tym fakcie. Tacy kontrahenci finansowi zobowiązani są wypełniać dodatkowe obowiązki wynikające z EMIR, w tym: (i) zostają objęci obowiązkiem rozliczenia w odniesieniu do wszystkich kontraktów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, dotyczących jakiejkolwiek klasy instrumentów pochodnych będącej przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, która jest objęta obowiązkiem rozliczania; (ii) w terminie 4 miesięcy od dnia powiadomienia powinni zawrzeć tzw. uzgodnienia rozliczeniowe; (iii) podlegają wymogom zgłaszania transakcji, wymogom dotyczącym wymiany zabezpieczeń i różnych technikom ograniczania ryzyka; (iv) mają obowiązek złożyć do właściwego organu nadzoru wniosek o udzielenie zezwolenia przed zastosowaniem lub zmianą modelu obliczania początkowego depozytu zabezpieczającego.

    Kontrahenci finansowi, którzy przekroczyli próg wiążący się z obowiązkiem rozliczania lub którzy nie dokonują obliczeń dalej są określani jako FC+ a kontrahenci finansowy, którzy nie przekraczają progów wiążących się z obowiązkiem rozliczeń dalej określani są jako FC-.

    FC- zwolnieni są z obowiązku rozliczania ale nadal podlegają wymogom zgłaszania transakcji, wymogom dotyczącym wymiany zabezpieczeń i różnym technikom ograniczania ryzyka.

    FC+ którzy w dniu 24 grudnia 2024 r. podlegali obowiązkowi rozliczania lub zaczną od tego momentu podlegać obowiązkowi rozliczania, którzy przekraczają próg rozliczania w dowolnej z następujących kategorii kontraktów pochodnych: (i) instrumenty pochodne na stopę procentową denominowane w euro lub w złotych polskich; lub (ii) instrumenty pochodne na krótkoterminową stopę procentową denominowane w euro – zobowiązani są posiadać co najmniej jeden stały rachunek w CCP z UE świadczący usługi rozliczeniowe dotyczące tych instrumentów pochodnych oraz muszą rozliczać za pośrednictwem tego aktywnego rachunku co najmniej reprezentatywną liczbę transakcji.

  • Kontrahenci niefinansowi (NFC) - oznaczają przedsiębiorstwo mające siedzibę w Unii Europejskiej inne niż Kontrahent finansowy (FC).
    Kontrahenci niefinansowi, którzy w wyniku obliczeń przekraczają jeden z progów wiążących się z obowiązkiem rozliczania lub gdy nie dokonują obliczeń, zobowiązani są do niezwłocznego poinformowania ESMA, właściwego organu nadzoru oraz w zależności od rodzaju podpisanej umowy, Banku Handlowego w Warszawie S.A. o tym fakcie. Tacy kontrahenci zobowiązani są wypełniać dodatkowe obowiązki wynikające z EMIR, w tym: (i) zostają objęci obowiązkiem rozliczenia w odniesieniu, do tej klasy instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, których wynik obliczenia przekracza progi wiążące się z obowiązkiem rozliczania, lub – jeżeli kontrahent niefinansowy nie obliczył swojej pozycji – dotyczących wszystkich klas instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, podlegających obowiązkowi rozliczania; (ii) w terminie 4 miesięcy od dnia powiadomienia powinni zawrzeć tzw. uzgodnienia rozliczeniowe; (iii) podlegają wymogom zgłaszania transakcji, wymogom dotyczącym wymiany zabezpieczeń i różnych technikom ograniczania ryzyka; (iv) mają obowiązek złożyć do właściwego organu nadzoru wniosek o udzielenie zezwolenia przed zastosowaniem lub zmianą modelu obliczania początkowego depozytu zabezpieczającego.

    Kontrahenci niefinansowi, którzy przekroczyli próg wiążący się z obowiązkiem rozliczania lub którzy nie dokonują obliczeń dalej są określani jako NFC+ a kontrahenci finansowy, którzy nie przekraczają progów wiążących się z obowiązkiem rozliczeń dalej określani są jako NFC-.

    NFC- zwolnieni są z obowiązku rozliczania, obowiązku wyceny zabezpieczeń oraz wymiany zabezpieczeń ale nadal podlegają różnych technikom ograniczania ryzyka (dot. terminowego potwierdzania transakcji, uzgadniania portfeli, kompresji portfela, rozstrzygania sporów) i w ograniczonym zakresie wymogom zgłaszania transakcji.

    NFC+ którzy w dniu 24 grudnia 2024 r. podlegali obowiązkowi rozliczania lub zaczną od tego momentu podlegać obowiązkowi rozliczania, którzy przekraczają próg rozliczania w dowolnej z następujących kategorii kontraktów pochodnych: (i) instrumenty pochodne na stopę procentową denominowane w euro lub w złotych polskich; lub (ii) instrumenty pochodne na krótkoterminową stopę procentową denominowane w euro – zobowiązani są posiadać co najmniej jeden stały rachunek w CCP z UE świadczący usługi rozliczeniowe dotyczące tych instrumentów pochodnych oraz muszą rozliczać za pośrednictwem tego aktywnego rachunku co najmniej reprezentatywną liczbę transakcji.
Rozporządzenie EMIR wprowadza trzy główne obowiązki, opisane poniżej:
  • obowiązek posiadania procedur ograniczania ryzyka kredytowego transakcji pochodnych OTC, nierozliczanych przez kontrahenta centralnego
  • obowiązek rozliczania wybranych kontraktów pochodnych OTC przez kontrahenta centralnego,
  • obowiązek raportowania do repozytoriów transakcji zawartych kontraktów pochodnych.

Rozporządzenie EMIR wprowadza obowiązek wprowadzenia odpowiednich procedur i uzgodnień służących ocenie, monitorowaniu i ograniczaniu ryzyka operacyjnego i kredytowego Kontrahenta.

Wyżej wskazany obowiązek został doprecyzowany Rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 149/2013, który wprowadza szczegółowe standardy techniczne dotyczące m.in. ww. Procedur.

Terminowe potwierdzanie transakcji

Potwierdzenie zawarcia transakcji pochodnej musi zostać przekazane w terminie nie dłuższym niż określonym w regulacji EMIR. Regulacja przewiduje stopniowe skracanie terminu na potwierdzenie transakcji, które po 31 sierpnia 2014 r. ma następować:

  • dla FC i NFC+ do końca 1-go dnia roboczego po dniu zawarcia transakcji,
  • dla NFC- do końca 2-go dnia roboczego po dniu zawarcia transakcji.
Uzgadnianie portfeli transakcji pochodnych

Kontrahenci zawierający transakcje pochodne zobowiązani są posiadać procedury dokonywania okresowego uzgadniania portfeli transakcji pochodnych.

Kompresja portfela

Kontrahenci posiadający ponad 500 otwartych i nierozliczonych transakcji pochodnych mają obowiązek posiadania procedur dotyczących sprawdzania możliwości dokonania kompresji portfela w celu zmniejszenia ich ryzyka kredytowego. Zgodnie z Rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 149/2013 Kontrahenci muszą być w stanie przedstawić właściwemu organowi nadzoru racjonalne wyjaśnienia swojej oceny, zgodnie z którą nie należy przeprowadzać kompresji portfela.

Rozstrzyganie sporów

Kontrahenci, którzy zawierają pomiędzy sobą kontrakty pochodne będące przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, powinni posiadać procedury związane z rozwiązywaniem sporów dotyczących uznania kontraktu, wycen lub wymiany zabezpieczeń.

Codziennie dokonywanie wyceny aktywnych kontraktów według wartości rynkowej

Kontrahenci FC i NFC+ mają obowiązek dokonywania codziennych wycen transakcji pochodnych w oparciu o kwotowania rynkowe lub, o ile nie jest to możliwe, w oparciu o model.

Obowiązek rozliczania wybranych kontraktów pochodnych OTC przez kontrahenta centralnego

Niektóre typy transakcji pochodnych zawierane poza rynkiem regulowanym będą podlegały obowiązkowemu rozliczaniu przez tzw. centralnych kontrpartnerów.

Termin wejścia w życie obowiązku centralnego rozliczania uzależniony jest od uzyskania autoryzacji przez pierwsze CCP i podjęciu przez ESMA decyzji o objęciu takim obowiązkiem danego typu transakcji pochodnych.

Prawdopodobny termin wejścia w życie obowiązku centralnego rozliczania pierwszych typów transakcji pochodnych to II połowa 2014 r.

Obowiązek raportowania do Repozytorium Transakcji

Zgodnie z EMIR Kontrahenci mają obowiązek prowadzenia ewidencji wszystkich zawartych przez siebie kontraktów pochodnych oraz wszelkich zmian przez co najmniej pięć lat od daty rozwiązania kontraktu. Ponadto Kontrahenci zobowiązani są do raportowania do repozytorium transakcji szczegółowych informacji na temat każdego zawartego przez siebie kontraktu pochodnego oraz na temat wszelkich zmian lub rozwiązania tego kontraktu. Obowiązek raportowania do repozytorium transakcji ma zastosowanie do kontraktów pochodnych, które:

  • zostały zawarte przed 16 sierpnia 2012 r. i w dalszym ciągu są obowiązujące w tym dniu;
  • zostały zawarte w dniu 16 sierpnia 2012 r. lub po tym dniu.

Raportowanie transakcji pochodnych może być dokonywane indywidualnie przez każdą ze stron transakcji lub też może być delegowane do innego podmiotu, t.j. drugiej strony transakcji lub podmiotu trzeciego. Jednakże odpowiedzialność za raportowanie niezmiennie spoczywa na stronie transakcji.

Wymóg raportowania wszedł w życie 12 lutego 2014 r. (Art. 5 Rozporządzenia wykonawczego Komisji UE 1247/2012).

Obowiązek posiadania numeru LEI przez kontrahentów

Legal Entity Identifier (LEI) to niepowtarzalny numer identyfikujący podmioty będące stronami transakcji zawieranych na rynkach finansowych. Kody LEI nadawane będą uczestnikom rynku na całym świecie przez sieć Lokalnych Jednostek Operacyjnych (Local Operating Unit – LOU), zintegrowanych w ramach globalnego systemu i umożliwią ocenę ryzyka kredytowego generowanego przez instytucjonalne podmioty finansowe i niefinansowe w skali globalnej.

Posiadanie kodu LEI (a w okresie przejściowym pre-LEI) jest niezbędne do przekazywania do repozytorium transakcji informacji o zawartych kontraktach pochodnych, (zgodnie z harmonogramem ESMA, obowiązek raportowania do repozytoriów transakcji wszedł w życie 12 lutego 2014 r.).

Na terenie Polski, w dniu 29 listopada 2013 r., KDPW rozpoczął nadawanie numerów identyfikujących opartych na normie ISO17442, zgodnych ze standardem LEI – tzw. KEI. Zgodnie z decyzją Regulatory Oversight Committee (ROC) – regulacyjnego ciała nadzorczego czuwającego nad globalnym systemem nadawania kodów LEI - KDPW uzyskał status jednostki pre-LOU. Tym samym numery nadawane przez KDPW w celu raportowania informacji do repozytoriów transakcji stają się kodami pre-LEI. Dotyczy to także kodów przyznanych przez KDPW przed 27 grudnia 2013 roku (tzw. KEI).

Szczegółowe informacje na temat złożenia wniosku o LEI w KDPW
Informacje o podmiotach wydających numery LEI

Zastrzeżenia

Niniejszy materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i w żadnym wypadku nie może być traktowany jako wiążące zobowiązanie jakiejkolwiek osoby, w tym Biura Maklerskiego Banku Handlowego w Warszawie S.A. (dalej: „BMBH”), z jakiegokolwiek tytułu, w tym również w odniesieniu do poprawności bądź kompletności zawartych w nim informacji. Jakakolwiek odpowiedzialność BMBH, jego Kierownictwa, pracowników, współpracowników, agentów w związku z niniejszym materiałem i zawartymi w nim informacjami jest wyłączona. Niniejszy materiał nie tworzy jakichkolwiek zobowiązań po żadnej ze stron w odniesieniu do zawarcia, konsekwencji zawarcia lub obowiązków wynikających z zawarcia transakcji opisywanych w niniejszym materiale.

Niniejszy materiał nie stanowi porady ani rekomendacji dotyczącej zasad spełnienia obowiązków nałożonych regulacją EMIR

Klient nie powinien podejmować żadnych decyzji dotyczących wykonania obowiązków wynikających z regulacji EMIR wyłącznie na podstawie niniejszego materiału bez dokonania własnych analiz. BMBH rekomenduje zasięgnięcie przez Klienta niezależnych, profesjonalnych porad doradców, w tym doradców prawnych. Decyzje w przedmiocie zawarcia z BMBH transakcji, w tym również momentu jej zawarcia, zasad raportowania transakcji do repozytorium transakcji oraz spełnienia innych obowiązków nałożonych regulacjami EMIR, Klient podejmuje w sposób samodzielny i niezależny od BMBH.

BMBH nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ww. decyzje Klienta i ich skutki, w szczególności za poniesione przez Klienta szkody (w szczególności poniesione straty, utracone korzyści i nałożone na Klienta kary finansowe).

 

Powyższa informacja uwzględnia stan prawny na dzień 28/01/2014 r.